Gljive spadaju u najrasprostranjenije žive organizme na Zemlji. Smatra se da ih ima izmedu sedamdeset i sto hiljada tzv. nižih i viših vrsta gljiva, mada najnovija istraživanja tu hipotetičku brojku pomjeraju na preko milion. Pretpostavlja se da svaku od pet stotina hiljada viših biljnih vrsta prati jedna do dvije vrste gljiva, pa računicu nije bilo teško izvesti.
Nauka o gljivama-mikologija (od grčkog myko-šampinjon, pečurka, logos-nauka) prošla je dug razvojni put. Njenim rodonačelnikom smatra se grčki filozof Aristotel, koji je dao prve opise gljiva.

U rimskoj civilizaciji gljive su bile na visokoj cijeni. Zvali su ih hranom bogova ili carskom hranom. Zapisano je da su ih jeli i Cezar, i Klaudije, i Agripa, i Neron. Jednoj od najukusnijih gljiva, blagvi, naučnici su dali ime po Cezaru - Amanita Caesarea.

Rimski pisci su cesto u svojim djelima pominjali gljive. Zabilježili su ih Tacit, Horacije, Ovidije, Marcijal, Plaut, Juvenal i drugi. Pet stotina godina poslije Aristotela, Plinije Steriji, u svojoj knjizi Istorija prirode, napravio je prvu podjelu na otrovne i jestive gljive.

U vrijeme renesanse gljivama se posvećuje puna pažnja. Ali u tom periodu bilo je mnogo slučajeva trovanja. Neslavno su završili papa Klement VII i francuski kralj Šarl VI.

Gljive su kao objekat zanimale i umjetnike. Poznati holandski i njemački slikari, kao što su Boš, Brojgel ili Grinevald, rado su slikali gljive. Slavni Vilijam Šekspir, u drami Bura, piše o pojavi gljiva u mističnim vilinim kolima:

Vi, patuljci, što na mjesečini
Pravite zelene kisele kružice Od kojih ovce ne pasu;
I vi, što ponoćne gljive pravite...

Gljive su koristili stari američki narodi, neke čak kao drogu. Ovaj opojni sastojak zanimao je i sibirske šamane, o čemu postoje zanimljivi zapisi, a u grčkim raspusnim dionizijskim svečanostima takođe su korišćeni haluciogeni sastojci pojedinih vrsta gljiva. Kineska kulinarska i iscjelitejska tadicija bilježi, još od davnina, upotrebu velikog broja ljekovitih i jestivih gljiva.

U mitologiji mnogih naroda gljive su simbol dugovječnosti. Za neke se smatra da uspijevaju samo u vrijeme mira i opšteg blagostanja. Od sumerskih i grčkih misterija do obreda američkih Indijanaca, kult svetih gljiva star je koliko i saznanje o dobru i zlu, ili iluzija o božanskoj moći i vječnosti. Do XVIII vijeka skoro ništa nije bilo poznato o načinu razmnožavanja gljiva, pa je ova oblast pripadala svijetu tajanstvenog. Pojava gljiva ni iz čega, njihov brzi rast, neobjašnjiva svojstva, pojavljivanje nekih vrsta u pravilnim krugovima, drugih u pravim ili cik-cak linijama, pripisivalo se raznim višim ili nečastivim silama. Jednom riječi, gljive su bile strašna misteriozna stvorenja. Naučnici su se dugo kolebali gdje da svrstaju gljive, da li u biljke ili u životinje. Gljive se na evolutivnom putu nalaze na razmeđi ova dva carstva. One posjeduju svojstva i jednih i drugih organizama. U XVIII i XIX Vijeku utvrđeno je da se razvijaju iz spora, da se njihovo vegetativno tijelo sastoji od podzemnog dijela-micelije i plodonosnog tijela-gljive. Miceliju čine niti, nazvane hife, koje u povoljnim vremenskim uslovima daju plodove, koje zovemo gljive ili pečurke. Micelija se u šumi može otkriti jednostavnim zadizanjem tankog sloja satrulog lišca i grančica.

Većina gljiva raste od nekoliko sati do 14 dana. Brzi rast omogućava usisavanje vode iz tla, pa ona cini i do 90-95% ukupne težine plodonosnog tijela. Pritisak na ćelije dostiže nevjerovatnih 7 atmosfera. Zanimljivo je da drška gljive Phallus impudicus raste brzinom i do pet mm u minuti! To je najbrži rast medu svim rastinjem. Dakle, njeno dizanje iz zemlje može se pratiti golim okom!

Gljive se po građi tijela dijele na niže i više, a po veličini, na mikro i makro. Po načinu formiranja spora pripadaju podrazdjelima Basidiomycotina i Ascomyctna. Prve stvaraju spore na vrhovima bazdija, a druge u askusima (mješinama). Po načinu ishrane one se heterotrofni ili autotrofni organizmi, a to znači da kao ljudi i životinje uzimaju gotovu hranu iz prirode.

Veliki broj gljiva u prirodi raste u simbiozi s višim biljkama, pri čemu micelija stupa u posebnu, združenu, neobičnu vezu sa korijenjem drveća i trava, koja se u nauci zove mikoriza. Druge gljive su saprobi. One koriste kao hranu mrtve organske sastojke i na taj način učestvuju u razlaganju biljnih materija. I, najzad, jedan broj živi kao parazit na živom drveću. Neke od njih su veoma štetne po rastinje, kao recimo Armillaria mellea, koju zovu šumska smrt. Ali, među gljivama postoje vrste koje su korisne i bez kojih određene biljke ne bi klijale.

Po obliku gljive su veoma različite. Sreću se tanjiraste, peharaste, trubaste, loptaste, valjkaste, konične, u obliku grma, cvijeta itd. Neke imaju zoomorfne i antropomorfne oblike. Jedne liče na korale, druge na morske zvijezde. treće na ljudske pa i magareće uši, a ima ih i falusnih oblika. Boje gljiva kreću se od sasvim neupadljivih do izuzetno živih. Mogu biti crvene, žute, zelene, ljubičaste, narandžaste, tirkizne, bijele, crne, a javljaju se i u još mnogim nijansama i kombinacijama, koje je skoro nemoguće opisati.

Mirisi i ukusi su, takode, raznoliki. Ima gljiva koje mirišu na bijeli luk, brašno, voće, krompir, ribu, repu, buđ, anis, badem. Šta da kažemo o onima koje smrde na mrcinu. Neke su ljute, neke gorke, neke blage, a neke veoma prijatnog okusa.

Što se imena tiče, gljive po naučnoj nomenklaturi nose latinske (i grčke) nazive. U njima je obično sadržana neka osnovna karakteristika roda ili vrste. Recimo citrina je u vezi sa bojom limuna, cervinus- jelenski, hortensis. vrtni i slično. Međutim što se tiče naših narodnih imena, ona gotovo i ne postoje. Najčešće se zovu zajedničkim nazivom-pečurke, gljive, gube, čak i sa permutovanim slogovima, kao čepurke.A one vrste koje naš narod poznaje imaju mnogo sinonima, pa skoro svako selo ima svoj naziv. Čak i dva kraja istog sela imaju različita imena za istu vrstu. U selu Beljinu kod Obrenovca sunčanicu zovu šmrkavac (nejasno zbog čega) i ćurjaja (jer liči na ćurku). Recimo, za opštepoznati vrganj kaže se i varganj, i medvedara, i ovan, i top, i debela. U posljednje vrijeme nazivaju ga prodajka i prodavnjača, jer se prodaje na otkupnim stanicama. Otuda nije zgoreg da uz narodno ime, gljivar zna i njen naučni, latinski naziv.

Ibrahim Hadžić - Drugi gljivarski korak, Prosveta 2002.